Viêm họng là một trong những bệnh lý đường hô hấp phổ biến nhất, xảy ra quanh năm nhưng tăng mạnh vào thời điểm giao mùa hoặc khi thời tiết chuyển lạnh. Đây là tình trạng niêm mạc họng bị viêm, gây đau rát, khó chịu, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt và sức khỏe hô hấp.

Mặc dù phần lớn các trường hợp viêm họng là nhẹ và tự khỏi, nhưng nếu không chăm sóc đúng cách, bệnh có thể kéo dài hoặc tiến triển thành biến chứng nguy hiểm.

1. Thế nào là viêm họng?

Viêm họng là tình trạng lớp niêm mạc cổ họng bị viêm nhiễm và tổn thương do sự tác động của các yếu tố khác nhau như virus, hóa chất độc hại. vi khuẩn, độ ẩm không khí kém… gây ra. Khi lớp niêm mạc họng bị tổn thương bởi tác nhân gây bệnh, hệ miễn dịch sẽ phản ứng gây sưng, đỏ, đau và tiết nhiều dịch nhầy.

Có 2 dạng viêm họng chính:

• Viêm họng cấp tính: Khởi phát đột ngột, kéo dài 7- 10 ngày.
• Viêm họng mạn tính: kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng và thường xuyên tái phát.

2. Nguyên nhân viêm họng

Viêm họng có thể do nhiều yếu tố, nhưng phổ biến nhất gồm:

• Nhiễm virus (chiếm 70–90%): Các virus hô hấp như rhinovirus, adenovirus, cúm, sởi… là nguyên nhân thường gặp nhất.
• Nhiễm vi khuẩn: Đặc biệt là Streptococcus nhóm A (liên cầu khuẩn tan huyết beta) – tăng nguy cơ thấp tim, viêm cầu thận cấp nếu không điều trị đúng.
• Tác nhân môi trường: Thời tiết lạnh, giao mùa, khói bụi, ô nhiễm không khí, hút thuốc lá hoặc hít khói thuốc thụ động
• Dị ứng: Phấn hoa, lông thú, nấm mốc hoặc bụi nhà có thể gây kích ứng họng.
• Thói quen sinh hoạt: Uống nước lạnh thường xuyên, nói lớn, nói nhiều, mất ngủ, căng thẳng kéo dài làm giảm sức đề kháng.
• Bệnh trào ngược dạ dày thực quản, nhiễm HIV, khối u…

3. Triệu chứng nhận biết viêm họng

Ngoài các triệu chứng đau cổ họng, khó nuốt, vướng đàm, cảm giác ngứa họng, ho, sốt, chán ăn, viêm họng còn có các biểu hiện khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh.

Triệu chứng viêm họng cấp tính

• Sốt 39 – 40 độ C, ăn uống kém, đau nhức và ớn lạnh cơ thể
• Ho khan
• Cảm giác cổ họng bị khô nóng, sau đó chuyển sang đau rát và đau nhói, nhất là thì nuốt hoặc ho
• Khàn giọng
• Chảy nước mũi, ngạt tắc mũi
• Cổ họng có màu đỏ, xyng huyết và phud nề khi quan sát niêm mạc
• Nếu viêm họng do vi khuẩn, gây đau đầu nhiều, thể trạng mệt mỏi
• Một số trường hợp có thể gây sưng amidan

Triệu chứng viêm họng mạn tính

• Cổ họng bị đau, nóng rát hoặc cảm giác khó chịu
• Có cảm giác vướng cổ họng nhất là sau khi ngủ dậy
• Khó nuốt, đau cổ họng khi nuốt
• Ho có đờm hoặc ho khan nhiều mỗi khi thời tiết chuyển lạnh hoặc vào ban đêm
• Người bệnh thường hay đằng hắng, khạc nhổ để loại bỏ dịch đờm (đặc và dẻo)
• Giọng nói thay đổi

4. Một số biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh viêm họng

Nếu không được chữa trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng và gây ra những biến chứng như:

• Viêm phế quản
• Áp xe amidan
• Viêm mũi
• Viêm tai
• Viêm tấy xung quanh amidan
• Viêm cầu thận
• Nhiễm trùng huyết
• Viêm xoang
• Viên thanh quản
• Suy nhược thần kinh
• Suy nhược cơ thể

5. Cách phòng ngừa viêm họng hiệu quả

• Giữ ấm cơ thể: Đặc biệt là cổ, ngực và bàn chân khi trời lạnh.
• Vệ sinh cá nhân đúng cách: Rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho/hắt hơi, không dùng chung ly, muỗng, bàn chải
• Duy trì lối sống lành mạnh: Uống đủ nước, ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya, bổ sung thực phẩm giàu vitamin C, hạn chế hút thuốc lá, uống rượu, ăn đồ cay nóng
• Giữ không gian sống sạch – thoáng: Lau chùi tay nắm cửa, bàn ăn, khu vực sinh hoạt bằng dung dịch sát khuẩn.
• Tránh khói thuốc và môi trường ô nhiễm: Khói bụi và hóa chất làm tổn thương niêm mạc họng, tăng nguy cơ viêm.