Thiếu máu (Anemia) là một tình trạng rất phổ biến, thường bị hiểu nhầm là một “bệnh lý” riêng biệt. Trên thực tế, theo các chuyên gia, thiếu máu là một hội chứng xuất hiện do nhiều nguyên nhân và bệnh lý khác nhau, từ thiếu hụt dưỡng chất (sắt, acid folic, vitamin B12), suy tủy, rối loạn sinh tủy đến các bệnh máu ác tính hay ung thư di căn.

1. Thiếu máu là gì?

Thiếu máu (Anemia) xảy ra khi lượng hemoglobin hoặc số lượng hồng cầu giảm thấp hơn mức bình thường, làm suy giảm khả năng vận chuyển oxy và dưỡng chất đến các cơ quan. Hệ quả là cơ thể dễ xuất hiện các triệu chứng: mệt mỏi, xanh xao, chóng mặt, khó thở…

2. Nguyên nhân gây thiếu máu

Tình trạng thiếu máu có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, phổ biến nhất gồm:

• Thiếu hụt dinh dưỡng: thiếu sắt, vitamin B12, acid folic.
• Mất máu: chấn thương, phẫu thuật, sinh nở, kinh nguyệt nhiều, loét dạ dày…
• Rối loạn di truyền: thalassemia, thiếu máu Fanconi.
• Bệnh lý mạn tính: suy thận, ung thư, bệnh tự miễn…

3. Dấu hiệu nhận biết thiếu máu

Ở giai đoạn nhẹ hoặc tiến triển chậm, thiếu máu có thể không gây triệu chứng rõ rệt. Khi mức độ nặng hơn, người bệnh có thể gặp:

• Mệt mỏi, yếu sức, nhất là khi vận động.
• Nhức đầu, hoa mắt, chóng mặt.
• Giảm khả năng tập trung, dễ cáu gắt.
• Chán ăn, ăn kém ngon.
• Tê, ngứa ran hoặc lạnh tay chân.
• Nhịp tim nhanh bất thường.

Khi thiếu máu tiến triển nặng, có thể xuất hiện thêm:

• Da xanh, niêm mạc nhạt màu.
• Móng tay giòn, dễ gãy.
• Thèm ăn đá hoặc các chất không phải thực phẩm (pica).
• Choáng váng khi đứng lên, dễ ngã.
• Khó thở dù chỉ vận động nhẹ hoặc khi nghỉ.
• Lưỡi đau, viêm; loét miệng.
• Chậm phát triển ở trẻ em.
• Tăng lượng máu kinh ở phụ nữ.
• Giảm hoặc mất ham muốn tình dục.
• Tiểu sẫm màu hoặc đỏ (trong thiếu máu hồng cầu hình liềm).
• Rối loạn tri giác, hôn mê và nguy cơ tử vong.

4. Biến chứng của thiếu màu

Nếu không được điều trị, thiếu máu có thể tiếp tục gây ra các biến chứng nghiêm trọng:

• Các vấn đề về tim, ví dụ như: đau thắt ngực, loạn nhịp tim, suy tim, đau tim, to tim.
• Tổn thương thần kinh ngoại vi.
• Hội chứng chân không yên.
• Thường xuyên lo lắng, phiền muộn.
• Trí nhơ kém, lú lẫn
• Hệ thống miễn dịch suy yếu (thường xuyên nhiễm trùng).
• Chậm phát triển ở trẻ.

5. Phòng ngừa thiếu máu như thế nào?

Nhiều loại thiếu máu không thể ngăn ngừa được. Nhưng chúng ta có thể phòng tránh thiếu máu do thiếu sắt và thiếu máu do thiếu vitamin bằng cách ăn một chế độ ăn uống bao gồm nhiều loại vitamin và khoáng chất.

• Duy trì chế độ ăn khoa học, đầy đủ dưỡng chất và an toàn vệ sinh.
• Hạn chế thực phẩm nhiều gia vị nhân tạo, dầu mỡ.
• Xây dựng lối sống điều độ, cân bằng làm việc – nghỉ ngơi.
• Tập luyện đều đặn để nâng cao sức khỏe.
• Phụ nữ cần chú ý sức khỏe trong kỳ kinh và thai kỳ.
• Bổ sung sắt và thực phẩm giàu sắt khi cần thiết.
• Khi có dấu hiệu nghi ngờ thiếu máu, cần khám và làm xét nghiệm công thức máu sớm.
• Khám sức khỏe định kỳ hằng năm để tầm soát.